(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 107

॥ శ్రీః ॥
3.107. అధ్యాయః 107
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
కపిలేన హయచోరత్వభ్రమేణ స్వజిఘాంసూనాం సర్వసాగరాణాం నయనానలేన భస్మీకరణం ॥ 1 ॥ సగరనిదేశాన్నిర్గతేనాంశుమతా కపిలప్రసాదనన హయానయనపూర్వకం పితామహయజ్ఞసమాపనం ॥ 2 ॥ సగరఇవాంశుమత్యపి స్వర్గతే తత్సుతేన - దిలీపేన గంగావతరణఆయ యతమాననాపి తదపారయతైవ త్రిదివగమనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

లోమశ ఉవాచ। 3-107-0x(2052)(20219)
*తేతం దృష్ట్వా హయం రాజన్సంప్రహృష్టతనూరుహాః।
అనాదృత్ మహాత్మానం కపిలం కాలచోదితాః ॥ 3-107-1(20220)
సంఫుద్ధాః సంప్రధావంత వాజిగ్రహణకాంక్షిణః।
తతః క్రుద్ధో మహారాజ కపిలో మునిసత్తమః ॥ 3-107-2(20221)
వాసుదేవేతి యం ప్రాహుః కపిలం మునిపుంగవం।
స చక్షుర్వికతం కృత్వా తేజస్తేషు సముత్సృజన్ ॥ 3-107-3(20222)
దదాహ సుమహాతేజా మందబుద్ధీన్స సాగరాన్।
షష్టిం రతాని సహస్రాణి యుగపన్మునిసత్తమః ॥ 3-107-4(20223)
తాందృష్ట్వా భస్మసాద్భూతాన్నారదః సుమహాతపాః।
సగరాంతికమాగత్య తచ్చ తస్మై న్యవేదయత్ ॥ 3-107-5(20224)
స తచ్ఛ్రుత్వా వచో ఘోరం రాజా మునిముఖోద్గతం।
మహూర్తం విమనా భూత్వా స్థాణోర్వాక్యమచింతయత్ ॥ 3-107-6(20225)
`స పుత్రనిధనోత్థేన దుఃఖేన సమభిప్లుతః।
ఆత్మానమాత్మనాఽఽశ్వాస్య హయమేవాన్వచింతయత్' ॥ 3-107-7(20226)
అశుమంతం సమాహూయ అసమంజసుతం తదా।
పౌత్రం భరతశార్దూల ఇదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-107-8(20227)
షష్టిస్తాత సహస్రాణి పుత్రాణామమితౌజసాం।
కాపిలం తేజ ఆసాద్య మత్కృతేనిధనం గతాః ॥ 3-107-9(20228)
తవ చాపి పితా తాత పరిత్యక్తో మయాఽనఘ।
ధర్మం సంరక్షమాణేన పౌరాణాం హితమిచ్ఛతా ॥ 3-107-10(20229)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-107-11x(2053)
కిమర్థం రాజశార్దూలః సగరః పుత్రమాత్మజం।
త్యక్తవాందుస్త్యజం వీరం తన్మే బ్రూహి తపోధన ॥ 3-107-11(20230)
లోమశ ఉవాచ। 3-107-12x(2054)
అసమంజ ఇతి ఖ్యాతః సగరస్య సుతో హ్యభూత్।
యం శైవ్యా జనయామాస పౌరాణాం స హి దారకాన్ ॥ 3-107-12(20231)
`క్రీడతః సహసాఽఽసాద్య తత్రతత్ర మహీపతే'।
చూడాసు క్రోశతో గృహ్యనద్యాం చిక్షేప దుర్బలాన్ ॥ 3-107-13(20232)
తతః పౌరాః సమాజగ్ముర్భయశోకపరిప్లుతాః।
సగరం చాభ్యభాషంత సర్వే ప్రాంజలయః స్థితాః ॥ 3-107-14(20233)
త్వం నస్త్రాతా మహారాజ పరచక్రాదిభిర్భయాత్।
అసమంజభయాద్ధోరాత్తతో నస్త్రాతునర్హసి ॥ 3-107-15(20234)
పౌరాణాం వచనం శ్రుత్వా ఘోరం నృపతిసత్తమః।
ముహూర్తం విమనా భూత్వాసచివానిదమబ్రవీత్ ॥ 3-107-16(20235)
అసమంజ పురాదద్య సుతో మే విప్రవాస్యతాం।
యది వో మత్ప్రియం కార్యమేతచ్ఛీధ్రం విధీయతాం ॥ 3-107-17(20236)
ఏవముక్తా నరేంద్రేణ సచివాస్తే నరాధిప।
యథోక్తం త్వరితాశ్చక్రుర్యథాఽఽజ్ఞాపితవాన్నృపః ॥ 3-107-18(20237)
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యథా పుత్రో మహాత్మనా।
పౌరాణాం హితకామేన సగరేణ వివాసితః ॥ 3-107-19(20238)
అంశుమాంస్తు మహేష్వాసో యదుక్తః సగరేణ హి।
తత్తే సర్వంప్రవక్ష్యామి కీర్త్యమానం నిబోధ మే ॥ 3-107-20(20239)
సగర ఉవాచ। 3-107-21x(2055)
పితుశ్ తేఽహంత్యాగేన పుత్రాణాం నిధనేన చ।
అలాభేన తథాఽశ్వస్ పరితప్యామి పుత్రక ॥ 3-107-21(20240)
తస్మాద్దుఃఖాభిసంతప్తం యజ్ఞవిఘ్నాచ్చ మోహితం।
హయస్యానయనాత్పౌత్ర నరకాన్మాం సముద్ధర ॥ 3-107-22(20241)
లోమశ ఉవాచ। 3-107-23x(2056)
అంశుమానేవముక్తస్తు సగరణ మహాత్మనా।
జగామ దుఃఖాత్తం దేశం యత్రవై దారితా మహీ ॥ 3-107-23(20242)
స తు తేనైవ మార్గేణ సముద్రం ప్రవివేశ హ।
అపశ్యచ్చ మహాత్మానం కపిలం తురగం చ తం ॥ 3-107-24(20243)
స దృష్ట్వా తేజసో రాశిం పురాణమృపిసత్తమం।
ప్రణంయ శిరసా భూమౌ కార్యమస్మై న్యవేదయత్ ॥ 3-107-25(20244)
తతః ప్రీతో మహారాజ కపిలోంఽశుమతోఽభవత్।
ఉవాచ చైనం ధర్మాత్మా వరదోస్మీతి భారత ॥ 3-107-26(20245)
స వవ్రే తురగం తత్ర ప్రథమం యజ్ఞకారణాత్।
ద్వితీయముదకం వవ్రే పితౄణాం పావనేచ్ఛయా ॥ 3-107-27(20246)
తమువాచ మహాతేజాః కపిలో మునిపుంగవః।
దదాని తవ భద్రం తే యద్యత్ప్రార్థయసేఽనఘ ॥ 3-107-28(20247)
త్వయి క్షమా చ ధర్మశ్చ సత్యం చాపి ప్రతిష్ఠితం।
త్వయా కృతార్థః సగరః పుత్రవాంశ్చ త్వయా పితా ॥ 3-107-29(20248)
తవ చైవ ప్రభావేన స్వర్గం యాస్యంతి సాగరాః।
`శలభత్వం గతా యే తే మమ క్రోధహుతాశనే' ॥ 3-107-30(20249)
పౌత్రశ్చ తే త్రిపథగాం త్రిదివాదానయిష్యతి।
పావనార్థం సాగరాణాం తోషయిత్వా మహేశ్వరం ॥ 3-107-31(20250)
హయం నయస్వ భద్రం తే యాజ్ఞిం నరపుంగవ।
యజ్ఞః సమాప్యతాం తాత సగరస్య మహాత్మనః ॥ 3-107-32(20251)
అంశుమానేవముక్తస్తు కపిలేన మహాత్మనా।
ఆజగామ హయం గృహ్య యజ్ఞవాటం మహాత్మనః ॥ 3-107-33(20252)
సోభివాద్య తతః పాదౌ సగరస్య మహాత్మనః।
మూర్ధ్ని తనాప్యుపాఘ్రాతస్తస్మై సర్వంనయ్వేదయత్ ॥ 3-107-34(20253)
యథా దృష్టం శ్రుతం చాపి సాగరాణాం క్షయం తథా।
తం చాస్మై హయమాచష్ట యజ్ఞవాటముపాగతం ॥ 3-107-35(20254)
తచ్ఛ్రుత్వా సగరో రాజా పుత్రజం దుఃఖమత్యజత్।
అంశుమంతం చ సంపూజ్యసమాపయత తం క్రతుం ॥ 3-107-36(20255)
సమాప్తయజ్ఞః సగరో దేవైః సర్వైః సభాజితః।
పుత్రత్వే కల్పయామాస సముద్రం వరుణాలయం ॥ 3-107-37(20256)
ప్రశాస్య సుచిరం కాలం రాజ్యం రాజీవలోచనః।
పౌత్రే భారం సమవేశ్య జగామ త్రిదివం తదా ॥ 3-107-38(20257)
అంశుమానపి ధర్మాత్మా మహీం సాగరమేఖలాం।
ప్రశశాస మహారాజ యథైవాస్ పితామహః ॥ 3-107-39(20258)
తస్య పుత్రః సమభవద్దిలీపో నామ ధర్మవిత్।
తస్మిన్రాజ్యం సమాధాయ అంశుమానపి సంస్థితః ॥ 3-107-40(20259)
దిలీపస్తు తతః శ్రుత్వా పితౄణాం నిధనం మహత్।
పర్యతప్యత దుఃఖేన తేషాం గతిమచింతయత్ ॥ 3-107-41(20260)
గంగావతరణఏ యత్నం సుమహచ్చాకరోన్నృపః।
న చావతారయామాస చేష్టమానో యథాబలం ॥ 3-107-42(20261)
తస్ పుత్ర సమభవచ్ఛ్రీమాంధర్మపరాణః।
భగీరథ ఇతి ఖ్యాతః సత్యవాగనసూయకః ॥ 3-107-43(20262)
అభిషిచ్య తు తం రాజ్యేదిలీపో వనమాశ్రితః ॥ 3-107-44(20263)
తపః సిద్ధిసమాయోగాత్స రాజా భరతర్షభ।
వనాజ్జగామ త్రిదివం కాలయోగేన భారత ॥ 3-107-45(20264)
Alternate Text??

3-107a-1a
తే తం దృష్ట్వా హయం రాజన్సంప్రహృష్టతనూరుహాః। 3-107a-1b
అనాదృత్య మహాత్మానం కపిలం కాలచోదితాః। 3-107a-1c
సంక్రుద్ధాః సమధావంత కపిలం హంతుముద్యతాః ॥ 3-107a-2a
తాందృష్ట్వా హంతుముద్యుక్తాన్కపిలో రోపమూర్చ్ఛితః। 3-107a-2b
సగరస్యాత్మజాన్సర్వాందదాహ క్షణతో నృప ॥ 3-107a-3a
తాందృష్ట్వా భస్మసాద్భూతాన్నారదః సుమహాతపాః। 3-107a-3b
సగరాంతికమాగన్య తచ్చ తస్మై న్యవేదయత్ ॥ 3-107a-4a
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచో రాజా ఘోరం మునిముఖోద్గతం। 3-107a-4b
ముహూర్తం విమనా భూత్వాస్థాణోర్వాక్యమచింతయత్ ॥ 3-107a-5a
అశుమంతం ప్రేపయిత్వా హయమానాయ్య యత్నతః। 3-107a-5b
యజ్ఞం సమాప్య విధివన్సగరో భృశదుఃఖితః। 3-107a-5c
కృత్వాంఽశుమతి తద్రాజ్యం వనమేవాన్వపద్యత ॥ 3-107a-6a
అశుమానకరోద్రాజ్యం ప్రజా ధర్మేణ రంజయన్। 3-107a-6b
దిలీపే రాజ్యమాధాయ వనమేవాన్వపద్యత ॥ 3-107a-7a
దిలీపోపి మహారాజ చిరం రాజ్యమకారయత్ ॥ 3-107a-8a
తస్ పుత్రో మహీపాల భగీరథ ఇతి శ్రుతః। 3-107a-8b
ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ ప్రజానామనురంజకః ॥ 3-107a-9a
పితరి స్వర్గతే రాజందిలీపే పుణ్యశాలిని। 3-107a-9b
భగీరథో మహానాసీద్రాజా పరమధార్మికః ॥ 3-107a-10a
స చిరం తప ఆతిష్ఠఛన్మహాదేవప్రసాదతః। 3-107a-10b
ఊర్ధ్వవాహుర్నిరాలంబః పాదాంగుష్ఠాశ్రితావనిః ॥ 3-107a-11a
వాయుభక్షో నిరాహారో భక్తియుక్తేన చేతసా। 3-107a-11b
తత ఆవిరభూద్దేవః పినాకీ వృపభధ్వజః ॥ 3-107a-12a
పరంబ్రహ్మ పరం ధామ పరమాత్మా సనాతనః। 3-107a-12b
ఆనాదిమధ్యనిధనః శంకరః సర్వపూజితః ॥ 3-107a-13a
భగీరథోపి తం దృష్ట్వా భగవాంతముమాపతిం। 3-107a-13b
ప్రణిపత్య మహాదేవమస్తౌషీద్ధివిధైః స్తవైః ॥ 3-107a-14a
స్తుత్వా చ వివిధై స్తోత్రైః కృతాంజలిపుటో నృపః। 3-107a-14b
అయాచత వరం దేవం గంగాయా ధారణం ప్రతి ॥ 3-107a-15a
భగవంస్తపసా తుష్టోబ్రహ్మా మే స్వర్గవాసినీం। 3-107a-15b
గంగాం సంప్రేషయామీతి దదౌ వరమనుత్తమం ॥ 3-107a-17a
తాం వై ధారయితుం శక్తం నాన్యం పశ్యామి శూలినః। 3-107a-17b
తం తోషయ మహారాజేత్పేవముక్త్యా దివం గతః ॥ 3-107a-18a
భవత్ప్రసాదసిద్ధ్యర్థం తపస్తప్తం మయా విభో। 3-107a-18b
భవతా ధృతయా దేవ గంగయా పూతయా మమ। 3-107a-18c
పితామహాశ్చ లోకాశ్చ సర్వే సద్భతిమాప్నుయుః ॥ 3-107a-19a
ఏవంసంప్రార్థితో దేవస్తథా చక్రే మహేశ్వరః ॥ 3-107a-20a
బ్రహ్మణా సమనుజ్ఞతా గంగాఽపిక్రోధమూర్చ్ఛితా। 3-107a-20b
విశాంయహం తు పాతాలం స్రోతసా గృహ్య శంకరం ॥ 3-107a-21a
ఇత్యాగ్రహాన్మహారాజ శివే శివశిరస్యుత। 3-107a-21b
పతిత్వా తవ వభ్రామ వహన్వర్పాన్విమోహితా। 3-107a-21c
తృణేఽవశ్యాయకణికా యథా తద్వత్స్థితాక్వచిత్ ॥ 3-107a-22a
తామదృష్ట్వాఽథ భూపాలస్తోపయామాస శంకరం। 3-107a-22b
పునశ్చ వ్యసృజద్దేవో గంగాం వై గూహితాం నృప ॥ 3-107a-23a
ప్రణిపత్య మహాదేవం పురా రాజా భగీరథః। 3-107a-23b
పితౄనాప్లావయామాస సాగరం చాప్యపూరయత్ ॥ 3-107a-24a
తేఽపి స్వర్గం గతా రాజన్సగరస్యాత్మజాః క్షణాత్। 3-107a-24b
పితృభ్యశ్చోదకం తత్రదదౌ పూర్ణమనోరథః ॥ 3-107a-25a
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి। 3-107a-25b
ఏవం స సాగరో రాజన్పూరితోఽగస్త్యదూపితః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.